ظروف بستهبندی فلزی به دو دسته قوطیهای فلزی و حلب تقسیمبندی میشوند. حلب در واقع ظروف چهارگوشی هستند که با استفاده از ورق حلبی و با ظرفیت بستهبندی 5 تا 17 کیلوگرم ساخته میشوند. قوطیهای فلزی اما در اشکال مختلف گرد یا چهارگوش ساخته شده که جنس آنها از ورق آلومینیوم و فولاد است و میتوانند حداکثر 5 کیلوگرم وزن را تحمل کنند. به طور کلی قوطیهای فلزی و حلبی در چندین دستهبندی مختلف نظیر قوطی فلزی معمولی، قوطی تحت فشار، درزدار (سه تکه) و بدون درز (کششی) تولید میشوند.
به طور کلی صنایع قوطیسازی، جزو صنایع پرزحمت و تخصصی به حساب آمده که مسائل بسیاری در کیفیت تولیدات آنها نقش دارد. قوطیهای فلزی در واقع نوعی ظروف ساخته شده از جنس فرد هستند که ورقه بیرونی آنها یک نوع ورق نرم و خاص فولاد قلع اندود شده با نام حلب تمام تخلیه است. همچنین لایه درونی این قوطیها، از یک نوع لاک مخصوص ساخته میشوند و قوطی فلزی را برای استفاده در صنایع حساس مانند صنعت مواد غذایی مناسب میکند. علاوه بر این لاک مخصوص، نوع جوش و شیوه اتصال اجزای قوطیهای فلزی به یکدیگر نیز اهمیت بالایی داشته و باید مورد توجه قرار گیرد.
انواع قوطیهای فلزی
قوطی فلزی ساده
قوطیهای فلزی ساده یا معمولی در صنایع مختلف نظیر صنعت کنسروسازی، نوشابه، اسپری، قوطی رنگ و دیگر محصولات پزشکی و شیمیایی قابل استفاده خواهد بود. با وجود خطوط پیشرفته و استفاده از تکنولوژیهای به روز، سرعت ساخت قوطی افزایش یافته و به بیش از هزار قوطی فلزی در هر دقیقه رسیده است. نحوه ساخت چنین قوطیهایی در کارخانههای تولیدکننده با توجه به بازار هدف و نوع استفاده از قوطی تعیین شده و همین موارد، پوششهای داخلی درون قوطی را مشخص میکنند.
یک قوطی ساده و معمولی فلزی از سه بخش بدنه، صفحه بالایی و صفحه پایینی تشکیل میشود که بدنه در واقع یک ورق مستطیی است و دو قسمت بالایی و پایینی دایرهای شکل هستند. برای اتصال صفحهها به بدنه قوطی بدون هرگونه درز و کاملاً مماس با بدنه، باید از یک نوع خاص از جوش به وسیله حرارت و پودر استفاده کرد. این اقدام در صنایع غذایی اهمیت بسیار بیشتری داشته زیرا اگر به درستی انجام نگیرد، میتوان موجب آلودگی محتویات درون قوطی شود.
قوطی دو تکه فلزی (کششی)
قوطیهای فلزی دو تکه استوانه ای، اغلب بر اثر عملیات نورد شدن ورق شکل گرفته و کف و بدنه آنها از یک جنس و ورق ساخته میشوند. مراحل تولید یک قوطی فلزی دو تکه شامل موارد زیر میشود؛
لاک اندود کردن درون قوطی دو تکه فلزی
برش ورقههای مصرفی برای بدنه به صورت زیگزاگ یا ساده و متناسب با طرح نهایی قوطی
قرار دادن ورقههای برش خورده در داخل دستگاه کشش و تولید یک قوطی با لبههای برگردان
قوطی سه تکه فلزی (درز دار)
قوطی سه تکه فلزی با یک درز بیشتر از قوطی دو تکه ساخته شده که این درز به روشهای مختلفی جوش میخورد. همین امر موجب شده تا این قوطیها در چند دسته مختلف نظیر قوطی با بدنه درز جوش الکتریکی، قوطی با بدنه درز جوش لیزری و قوطی با بدنه درز جوش لحیمی تقسیمبندی شوند. مراحل تولید یک قوطی سه تکه شامل موارد زیر میشود؛
پوشاندن سطح ورق داخلی با لاک مخصوص
برش قطعات بدنه قوطی درز دار با استفاده از قیچی دوبل
تولید بدنه قوطی سه تکه فلزی با استفاده از دستگاه مخصوص
پوشاندن درز با جوش داخل بدنه از طریق استفاده از لاک مخصوص
مونتاژ قطعات بدنه قوطی
در آخرین مرحله، در صورت نیاز میتوان سطح مقطع قوطی به صورت فرمهای مختلف درآورد.
انواع کاربرد قوطی فلزی
قوطی فلزی کاربردهای بسیاری در صنایع مختلف و زندگی روزمره افراد دارد. در روزمره، افراد میتوانند نمونههای مختلفی از این نوع قوطیها را در سوپرمارکتی و قوطیهای دکوراتیو فانتزی و غیره مشاهده کنند. همچنین این قوطیها در زمینه بستهبندی بسیار پراستفاده خواهد بود. مهمترین کاربردهای این قوطیها شامل موارد زیر میشود؛
صنعت ساخت رنگ و رزین: بسیاری از انواع رنگهای روغنی و رزین و همچنین انواع محصولات پتروشیمی مانند روغن جلا، سیلر، کیلر و غیره در قوطیهای فلزی بستهبندی میشوند.
روغن خودرو: انواع روغنهایی که در خودرو ریخته میشود، نظیر روغن موتور و روغن ترمز درون قوطیهای فلزی گرد یا چهارگوش لیتری بستهبندی خواهند شد.
صنایع غذایی: یکی بیشترین کاربردهای قوطیهای فلزی، در زمینه تولید و بستهبندی انواع مواد غذایی نظیر زعفران است. قوطیهای مورد استفاده در این صنعت، تنوع بسیاری داشته و در سایزهای مختلف کوچک و بزرگ تولید میشوند. استفاده از این قوطیهای فلزی از رشد باکتریها در مواد غذایی و فسادپذیری آنها جلوگیری میکنند.
تزئینات و مصنوجات: قوطیهای فلزی استوانهای و مشابه به جعبه در بازار بسیار متنوع و گسترده هستند. از انواع قوطیهای ادویه، بیسکوییت، جعبه طلا، جعبه آچار و غیره در طرحهای و رنگهای مختلف میتوان در قسمتهای مختلف خانه استفاده کرد.
صنایع آرایشی و بهداشتی: قوطی فلزی در صنعت تولید لوازم آرایشی و بهداشتی نیز کاربرد دارد. قوطیهای اسپری، خوشبوکننده و غیره مثالهایی از این دسته هستند.
قوطیهای فلزی چه ویژگیهایی دارد؟
بستهبندی مواد غذایی با قوطیهای فلزی میتواند از نفوذ میکروب جلوگیری کرده و ارش ماده غذایی حفظ میشود. تمامی حالتهای یک ماده نظیر جامد، مایع و گاز در قوطیهای فلزی قابل نگهداری خواهد بود. همچنین این نوع قوطیهای بستهبندی، در برابر حرارت و ضربههای خارجی مقاومت بالایی داشته و میتواند آنها را چندین بار استفاده کرد.
جنس قوطیهای فلزی از چیست؟
تمامی قوطی فلزی از جنس ورق فولادی یا ورق آلومینیومی ساخته میشوند. 61 درصد از قوطیهای از جنس ورق فولادی و 6 درصد دیگر قوطیهای مورد استفاده برای بستهبندی مواد غذایی از جنس آلومینیوم تولید خواهند شد.